Kościuszko w Ameryce

Kościuszko w Ameryce

 Mija właśnie 200 lat od śmierci Tadeusza Kościuszki herbu Roch III, polskiego i amerykańskiego generała. Kościuszko najlepiej jest znany z insurekcji kościuszkowskiej i walk w Polsce. Dobrze w miarę udokumentowany jest jego pobyt w Ameryce, zaś podróż do niej ogranicza się do stwierdzenia, że jego statek na którym podróżował uległ awarii. Jak jednak dotarł do Ameryki?

Jesienią 1775 r. wyjechał do Drezna. Nosił się z zamiarem wstąpienia do służby na dworze saskim lub w armii elektora. Starania te nie przyniosły powodzenia, dlatego podjął dalszą podróż do Paryża. Tam dowiedział się o wojnie w Ameryce, w Paryżu było głośno o pierwszych sukcesach Amerykanów, wspieranych przez Francuzów. Podróż Kościuszki do Ameryki nie była prosta. Najpierw dotarł do Francji, gdzie jak twierdzą historycy w Paryżu zatrzymał się na krótko. Pierwotnie miał płynąc na angielskim statku Stocton lecz Anglia toczyła walki ze zbuntowanymi stanami i Kościuszce odmówiono prawa pobytu w Anglii. Chcąc wyjechać do Ameryki Kościuszko przypuszczalnie zgłosił się do znanego pisarza francuskiego – Pierre Augustiana de Beamarchais, który jako członek wywiadu francuskiego mógł mu pomóc w podroży do Ameryki. Prawdopodobnie już w czerwcu 1776 roku wyruszył z portu w Hawrze w daleką i trwającą ponad dwa miesiące podróż do Ameryki. Wszystkiemu winna była brytyjska blokada amerykańskich portów, która zmusiła statek wiozący europejskich najemników do obrania trasy wiodącej na południe, przez francuską kolonię na Santo Domingo (obecne Haiti). A że latem w tym rejonie szalały tropikalne huragany, nie wróżyło to dobrze całej eskapadzie. Szkuner którym podróżował o nazwie Margaret(? ) nie był nowy i miał około 400 ton wyporności. Na dodatek w okolicach Martyniki wpadł w sztorm i zaczął tonąć, wcześniej musiał uciekać przed piratami. Zdemolowany szkuner uderzył w rafę koralową a przyszły bohater narodowy na kawałku masztu dopłynął do brzegu. Liczne niebezpieczeństwa, które przeżył w czasie żeglugi, tak opisywały Nowiny z 16 kwietnia 1777: Losy szczęścia dziwnej Opatrzności Bożej zrządziły, że uwolniwszy od nurtów morskich przez rozbity okręt W. J. Mci Pana Kościuszkę, obywatela kraju naszego z W. K. Litewskiego, będącego przedtem u Kadetów […] z pięcistał nominowany na inżyniera armii amerykańskiej. Z Martyniki Kościuszko musiał dostać się jeszcze do Ameryki co nie było proste dla rozbitka i znów pomógł mu wywiad francuski, okrętując go na slup jako lekarza. Wkrótce po przybyciu do Filadelfii, 24 września 1776 otrzymał zadanie opracowania fragmentu ufortyfikowania miasta (rejon rzeki Delawere). Mało kto wie, że wzniósł Kościuszko umocnienia typu fortowego własnego projektu i pomysłu ( wyprzedził tu czas o jakieś pięćdziesiąt lat) Następnie pracował przez całą zimę 1776 roku przy fortyfikowaniu Filadelfii. Na wiosnę 1777 Kościuszko został wysłany na północ nad granicę kanadyjską pod wodzą generała Horatio Gatesa. Przez wiele miesięcy Kościuszko fortyfikował różne obozy wojskowe Amii Kontynentalnej (m.in. Fort Ticonderoga). Poznał tam i miał romans z Joaną Karwewski ( prawdopodobnie polskiego pochodzenia , według niepotwierdzonych źródeł miał z nią prawdopodobnie córkę). Rozgłos przyniósł mu wkład jego prac fortyfikacyjnych do amerykańskiego zwycięstwa w bitwie pod Saratogą. Kościuszko zmodyfikował i wznosił wały ziemne z których żołnierze ostrzeliwali Brytyjczyków. Wyrazem uznania dla jego umiejętności inżynierskich było powierzenie mu budowy silnej twierdzy West Point nad rzeką Hudson. Miejsce na konstrukcję fortu zostało wybrane przez George’a Washgingtona, lecz fortyfikacje zostały zaprojektowane w całości przez Tadeusza Kosciuszkę w 1778. Generał Washington uważał, że West Point był najważniejszą pozycją obronną w całych Stanach. Wysokie wzgórza nad meandrami rzeki Hudson pozwoliły armii amerykańskiej na całkowitą kontrolę nad ruchem po rzece w czasie rewolucji amerykańskiej. Kościuszko prócz fortyfikacji zaprojektował tez koszary – obecnie jeden z budynków tej akademii. Następnie Kościuszko na własną prośbę został skierowany do armii południowej. Tu także jego umiejętności inżynierskie pozwoliły odnosić Amerykanom zwycięstwa, zreorganizował korpus saperów i utworzył formacje saperów szturmowych.

W uznaniu zasług, Tadeusz Kościuszko uchwałą Kongresu awansowany został 13 października 1783 na generała Brygady armii amerykańskiej. Otrzymał też specjalne podziękowanie, nadanie gruntu (około 250 ha) oraz znaczną sumę pieniędzy, która miała być wypłacona w terminie późniejszym, w rocznych ratach. Kiedy Kongres wypłacił mu zaległe pobory w 1798, mimo trudnej sytuacji finansowej natychmiast przeznaczył te pieniądze na wykupienie wolności i kształcenie Murzynów. Całą resztę swojego amerykańskiego majątku Kościuszko powierzył Jeffersonowi, który był wykonawcą jego testamentu. Jeszcze większym wyróżnieniem ze strony współtowarzyszy walki było przyjęcie Kościuszki, jako jednego z trzech cudzoziemców, do Towarzystwa Cyncynatów, założonego przez kombatantów rewolucji amerykańskiej 13 maja 1783 roku w obozie pod miastem Newburgh, zrzeszający najbardziej zasłużonych oficerów, którzy niczym Rzymianin Cyncynat „wszystko opuścili dla obrony ojczyzny”. Towarzystwo działa do dziś. przez najbardziej zasłużonych oficerów.

Podczas pobytu Tadeusza Kościuszki w Filadelfii odwiedził go indiański wódz Little Turtle (Mishikinakwa ). Kościuszko podarował mu parę pistoletów wraz z instrukcją użycia ich przeciw „każdemu, kto będzie chciał ciebie (twój lud) podbić. Stosownie do tej rady wódz indiański prowadził w latach1790-94wojnę z Amerykanami zakończoną pokojem w Greenville.

Decyzja powrotu Kościuszki do Polski nie jest do końca wyjaśniona , najczęściej przyjmuje się koncepcje redukcji armii amerykańskiej i zwolnienia Kościuszki ze służby. Nie jest to do końca jednak prawdą bowiem zaproponowano mu stanowisko w West Point. Nowsze badania historyczne wskazują na aspekt polityczny oraz wcześniejszy romans.

 

Adrian Grabowski 

bibliografia

12.04.2015 / Autor: Rafał Kuzak

11.11.2012 / Heraldyk Polski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *